Măng sặt tươi

CÂU CHUYỆN VỀ MĂNG SẶT

Măng sặt, loại măng đặc sản nổi tiếng của tỉnh Văn Bàn, tỉnh Lào Cai

Hình thành và phát triển của đặc sản măng sặt Văn Bàn

Văn Bàn, quê hương của nhiều loại măng ngon vốn đã góp phần làm nên thương hiệu trong các loại đặc sản tự nhiên của vùng cao Tây Bắc. Món ăn dân giã này khiến cho mỗi người khi đã đến đây, được thưởng thức một lần thì nhớ mãi không quên. Không chỉ nổi tiếng với măng vầu, măng nứa, măng tre, măng mai, măng sặt Văn Bàn có lẽ là sản phẩm được nhiều người biết đến nhất bởi vị thơm, ngon, giòn đặc trưng.

Măng sặt có nhiều ở các địa phương, nhưng không phải nơi nào măng cũng ngon, có lẽ Văn Bàn là mảnh đất có thổ nhưỡng và khí hậu hợp với sự sinh trưởng, phát triển của cây măng. Chẳng thế mà măng sặt Văn Bàn đã trở thành món ăn được nhiều thực khách sành ăn bình chọn là món ngon và hấp dẫn nhất.

Hàng năm, cứ đầu tháng 3, khi thời tiết ấm lên, xen kẽ những cơn mưa rào đầu mùa, Là mùa Măng sặt mọc lên rất nhanh và báo hiệu Măng sặt vào mùa thu hoạch rộ.

Măng sặt bén duyên với đồng đất Văn Bàn cả trăm năm nay, người già cũng không biết đến từ bao giờ, chỉ biết rằng từ thời ông bà đã có loại cây đặc sản này. Rất nhiều năm qua, măng sặt đã mang lại cho gia đình nguồn thu khá ổn định, mỗi năm từ 30 đến 40 triệu đồng mà gần như không phải mất chi phí đầu tư.

Quy mô măng sặt của huyện Văn Bàn hiện có khoảng 300ha, bà con đang mở rộng thêm diện tích trồng ở một số khu vực có điều kiện. Theo tính toán của các hộ dân, với giá bán giao động từ đầu vụ là từ 20 đến 35 nghìn đồng/kg tùy loại, 1 ha măng sặt mang về cho họ nguồn thu từ trên 40 đến 60 triệu đồng/năm, tùy vào điều kiện thời tiết. Mùa măng sặt năm nay ở Nậm Xé, Dần Thàng và các xã Phía tây của huyện hộ ít cũng thu cả chục triệu đồng, có hộ trồng nhiều thu nhập tới cả trăm triệu đồng.

Trên thực tế, măng sặt là loại cây rất dễ trồng, việc chăm sóc không đáng kể, không cần đầu tư nhiều, hơn nữa lại là loại cây tự nhiên, gần như không bị sâu bệnh hại. Đây là loại măng ngon, được nhiều người lựa chọn nên thị trường tiêu thụ khá thuận lợi, cung không đủ cầu… Chính vì vậy, trong chương trình xây dưng mỗi xã 1 sản phẩm đặc sản (OCOP), Măng sặt được Huyện Văn Bàn xác định đây đây là cây trồng chủ lực, xóa đói giảm nghèo cho bàn con và đang xúc tiến các điều kiện cần thiết để  được công nhận là sản phẩm đặc hữu địa phương. Được biết, Hòa Mạc, Dần Thàng và Nậm Xé là 3 địa phương có diện tích măng sặt lớn nhất của huyện Văn Bàn, 2 năm gần đây, măng sặt được nhiều hộ gia đình khoanh nuôi bảo vệ và nhân rộng. Măng sặt mọc từ tháng giêng đến cuối tháng 3 âm lịch, nhưng nửa cuối tháng 2 âm lịch đến đầu tháng 3 là rộ mùa thu hoạch và măng cũng vào độ ngon nhất.

Những ngày này, không những tại chợ Văn Bàn mà trên dọc tuyến Quốc lộ 279 cũng như nhiều chợ ở thành phố Lào Cai, măng sặt được bày bán khá nhiều và luôn hút khách mua. Nhiều gia đình không chỉ mua về ăn mà còn gửi biếu bạn bè, đặc biệt là không ít khách du lịch lên Lào Cai đúng mùa măng sặt, khi được thưởng thức món ăn ngon cũng đã mua về làm quà biếu người thân. Đây cũng là cách để nhiều người cùng chia sẻ món ăn dân dã nhưng mang đậm hương vị đặc trưng của vùng đất Văn Bàn nghĩa tình và giàu lòng mến khách.

Măng sặt Văn bàn

Măng sặt ở Văn Bàn rất non và mềm có vị ngọt và rất tươi, dễ để chế biến các món ăn, phù hợp với khẩu vị của nhiều người, măng sặt ăn ngon nhất khi ngọn măng mới nhú mập mạp, thân mầu trắng còn tươi nguyên mùi đất rừng. Chọn được những cây măng ngon thì cần biết cách chế biến để có những món ăn ngon hấp dẫn nhất. Măng sặt có thể chế biến được rất nhiều các món ăn như: món luộc, món om, món xào, món nướng…

Để thưởng thức món măng sặt ninh sườn có vị ngon đậm đà, thơm và hấp dẫn, măng sặt được bóc vỏ rồi đập dập, ninh với sườn lợn, cà chua và tỏi, thêm một chút hành, thì là thì bao giờ măng cũng hết trước sườn, bữa sau lại mua măng thả vào ninh tiếp, lạ thay măng vẫn cứ "chạy" hơn sườn.

Để làm món măng xào, người ta bóc vỏ măng và thái vát mỏng sau đó đem xào với lòng gà, lòng vịt hoặc thịt bò. Xen với vài lát cà rốt và ớt tươi, mâm cơm đã có đĩa xào đẹp mắt và ngon miệng.

Với món luộc, ăn kèm phải là nước chấm được pha ngon. Người ta thường dùng gừng, tỏi, lá mùi tàu, hạt dổi giã nhỏ, pha cùng nước mắm, đường để làm dậy lên cái ngon đặc biệt của măng. Tuy nhiên, theo người dân vùng cao có lẽ hấp dẫn nhất vẫn là măng nướng. Chỉ cần nướng măng trên than hồng, khi chín, bóc từng lớp vỏ bên ngoài, ăn sẽ rất ngọt và thơm mà vẫn giữ nguyên được vị của măng rừng.

Đối với người dân vùng cao hấp dẫn nhất là món măng cho vào than hồng để nướng. Món măng sặt nướng trên bếp lửa ngọt thơm lạ kỳ, nướng đến đâu, bóc vỏ cháy sém, ăn nóng với mắm tôm ớt rất thú vị.

Măng sặt luộc chín, đem rán vàng rồi om với thịt vịt và tỏi, ăn nóng với hạt tiêu, hành, mùi rất lạ miệng. Măng sặt chẻ nhỏ, ngâm với dấm ớt, ớt phải nhiều và cay, đóng lọ ăn dần cũng rất đưa cơm và ngon miệng.

Măng sặt giờ đây đã trở thành món ăn yêu thích của tất cả những ai đã một lần thưởng thức. Vào mùa măng khắp nơi từ vùng thấp đến vùng cao, từ miền núi đến đồng bằng đều bán loại măng này. Trước đây, măng sặt không có nhiều do mọc tự nhiên không có sự chăm sóc. Nhưng khi nhận thấy nhu cầu ẩm thực của người dân và nhiều du khách ở các nơi khác đến với các huyện vùng cao của tỉnh Văn Bàn rất ưa thích món măng sặt thì người Dao, Tày, mông đã biết quy hoạch những vùng có măng trên các khu rừng già thành vùng riêng, được chăm sóc nên măng cũng phát triển tốt hơn, mập hơn và ngon hơn.

Vào mùa măng khắp nơi từ vùng thấp đến vùng cao, từ miền núi đến đồng bằng đều bán loại măng này. Món ăn tuy giản dị nhưng hội tụ đầy đủ sự tinh túy của núi rừng Tây Bắc với vị thơm ngon, ngọt đã tạo nên một thương hiệu riêng cho măng sặt - món đặc sản của Văn Bàn.